متعفن شوند ، در صورتى كه عفونتشان از راه شرائين به قلب سرايت كند ، باعث تب مىشود كه اگر با اخراج ماده و تدابير جزئيه در يك روز و دو روز ، آن تب زايل شد ، آن را « تب يوميهء امتلائيه » « 1 » ناميده‌اند . امّا اگر آن فضول ، استعداد قبول عفونتشان بيشتر باشد ، در همان معده و امعاء متعفن شده و انواع تب‌هاى نائبه و دائره بروز مىكند : اگر صفراويتش غالب باشد - يعنى همان صفراى متولده در معده كه مرّه يا محّى و غيره است - ، باعث « نوبهء غبّ » مىشود . و اگر بلغم متولده در معده متعفن شود ، نوبه‌اش به‌طور « مواظبه » مىآيد . و اگر مادهء عفنه از صفرا و بلغم تركيب يافته باشد ، به صورت « شطر الغب » ، هرروزه مىآيد . [ كه شرح هريك از اين‌ها به‌طور مفصل در علاج آن‌ها ذكر خواهد شد ] . نكته : از ديگر علل حميات نائبه و دائره ، آن است كه عفونت آن فضول ، از اخلاط اربعهء متولده در كبد كه در افضيهء گوناگون بدن چون كبد ، طحال ، كيسه صفراء ، مفاصل ، دماغ و ساير اوعيه و افضيه مىباشند ، حاصل شده باشد . امّا اگر عفونت ، از خارج عروق به داخل عروق سرايت كند - چه بىواسطه سرايت كند و يا ابتدا اخلاط و رطوبات خارجه از عروق را در مستوقد خود ، خصوصا كبد ، متعفن گرداند و سپس به اخلاط محصوره در عروق سرايت كند - و تعفن خلطى در درون عروق ايجاد شود ، انواع تب‌هاى لازمه چون غب لازم ، محرقه ، مطبقه و غيره ايجاد مىكند كه در صورت امتلاى عروق از فضول فاسده ، تبى طولانى و دير علاج و سخت ايجاد خواهد شد و بسيار مىشود كه

--> ( 1 ) . اگرچه اسباب « تب يوميه » بسيار است و در كتب مبسوطه ، تا بيست و چهار و بيشتر مسطور است ، ولى اگر با نظر دقيق ملاحظه شود ، سبب سابق يا و اصل اكثر آنها همان امتلاء مىباشد ؛ حتى « تب جوعيه » و « عطشيه » كه از نرسيدن آب و غذا ايجاد مىشوند هم از نوعى امتلاء - كه احتداد يعنى تيزى ابخره و فضول مستعده بر تبخير مىباشد - حادث مىشود و گرنه با فقدان أبخرهء حادث از امتلاءات ، بايد حرارت ساده كه هيچ ماده‌يى با آن نيست ، متشبث به عضو شود و « تب دق » بروز كند نه تب يومى .